أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )

539

آثار الباقيه ( فارسى )

مىدهيم و قدرى از امثال كه در اين باب گفته‌اند از كتابهايى كه در همين معنى تأليف گشته التقاط مىكنيم ، مانند كتاب كلثومى و كتاب ابراهيم بن سرى زجاج و ابى يحيى بن كناسه و ابى حنيفه دينورى در انواء و كتاب ابى محمد جبلى در علم مناظر نجوم و كتاب ابى الحسين صوفى در كواكب ثابته و ديگر كتابهاى مربوطه به اين باب . در تقسيم منازل ماه ميان هنديان و اعراب اختلاف است گوييم : هنديان فلك را به شمار منازل ماه ، كه نزد ايشان بيست و هفت منزل است ، قسمت كرده‌اند ، پس در نتيجه ، فلك هم بيست و هفت پاره تقسيم شده و هر پاره از فلك كه منزل قمر باشد تقريبا سيزده درجه و ربع درجه است ، و هنديان احكام نجومى خود را به حلول ستارگان در رباطات كه معروف به حفور است و براى هر حال و حاجتى جداگانه مفروض شده استخراج مىكنند ، و حكايت اين مطلب بدرازا مىكشد و از دايره غرض بيرون است و در كتب احكام تنجيم موجود و معروف مىباشد . اما اعراب فلك را به بيست و هشت منزل قسمت كرده‌اند پس هر منزلى تقريبا دوازده درجه و پنج ششم درجه است و در هر برجى دو منزل و ثلث منزل از منازل قمر واقع مىشود و يكى از گويندگان ايشان چنين گفته : عدتها لمن اراد عدها * عشرون نجما و ثمان بعدها تكون فى البرج من المنازل * منزلتان بعد ثلث كامل لها حساب و لها انواء * يدور لها الصيف و الشتاء آنچه اعراب از اين منازل به كار مىبرند غير از آن است كه هنديان مورد استفاده قرار داده‌اند ، زيرا مقصود اعراب از اين كار شناسايى احوال هوا در ازمنه و معرفت حوادث جوى در فصول سال است و چون تازيان قومى بودند امى و بيسواد نمىتوانستند كه اين منازل را به جز با ديدن از راه ديگر بشناسند اين بود كه منازل ماه را به كواكب ثابته كه در آن منازل اتفاق مىافتد نشانه گذاشتند زيرا ،